TvO 2019-3

Jongeren met een niet-Nederlandse achtergrond gebruiken soms zelfbeschadiging en suïcidepogingen om aan te geven dat hun cultuur te beklemmend is. Maar hulpverleners miskennen vaak de culturele component, merkt Indra Boedjarath, specialist in interculturele hulpverlening. Hierdoor laten ze kansen voor een goede behandeling liggen.

In dit artikel worden de belangrijkste wortels en kenmerken van de geesteswetenschappelijke pedagogiek samengevat. Doel daarvan is aan te tonen dat de ecologische pedagogiek in belangrijke mate schatplichtig is aan de geesteswetenschappelijke pedagogiek.

Een zoektocht naar het nemen van pedagogische verantwoordelijkheid vanuit ecologisch perspectief

Sinds de invoering van de Wet passend onderwijs in 2014 moeten scholen binnen het regulier onderwijs zo veel mogelijk leerlingen een passende plek bieden. Een voorbeeld van een initiatief dat is opgezet voor het VO, is de zogenoemde Transfer-/Trajectklas. Dit is een speciale klas op een reguliere middelbare school waarin leerlingen met specifieke ondersteuningsbehoeften binnen één jaar worden voorbereid op het integreren in een reguliere klas.

Kanjertraining heeft tot doel het welbevinden en de sociale veiligheid van kinderen en jongeren te vergroten en sociale problemen zoals pesten, uitsluiting en depressie te voorkomen of te verminderen. De training wordt in het onderwijs klassikaal gegeven en in een klinische setting aan kinderen die sociaal vastlopen. Uit eerder onderzoek blijkt dat Kanjertraining effectief kan zijn voor problematische klassen en voor kinderen die sociaal vastlopen wanneer psychologen of orthopedagogen de training geven. Beginnende leerkrachten blijken de training nog niet volledig te implementeren en bereiken alleen effecten in klassen met veel conflicten. Het huidige onderzoek richt zich daarom op de vraag of Kanjertraining effectief is in klassen met meer ervaren Kanjerleerkrachten.

Hoe reageren ouders als hun kind extreme idealen ontwikkelt? Vaak reageren ouders niet. Simpelweg omdat ze niet weten hoe of omdat ze zich niet realiseren dat een reactie wenselijk is. Ook is er in veel gezinnen waar radicalisering plaatsvindt van alles aan de hand, waardoor ouders mogelijk niet doorhebben dat hun kind extreme idealen ontwikkelt. Deze jongeren hebben echter wel een reactie van een opvoeder nodig. Hoewel dit onderzoek aantoont dat ouders geen directe invloed hebben op radicalisering en deradicalisering, lijkt het erop dat ouders op de achtergrond wel een belangrijke rol spelen.

De transitie van jeugd naar volwassenheid is voor veel jongeren een lastige opgave. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en psychische problematiek geldt dit nog sterker. Een transitiecoach kan in dit proces laagdrempelige hulp bieden die aansluit bij de wensen en behoeften van de jongeren.

Pedagogisch medewerkers in orthopedagogische behandelcentra worden geconfronteerd met complexe hulpvragen van jongeren en hun ouders in een snel veranderend werkveld. Deze werkcontext kan leiden tot stress, wat een negatieve invloed heeft op de kwaliteit van zorg voor de jongeren. In het huidige onderzoek wordt nagegaan of, en welke werkgerelateerde factoren stress veroorzaken bij jeugdzorgwerkers.

Dit artikel houdt een pleidooi voor een systemisch-contextuele metavisie als kompas voor het werken en het interprofessioneel samenwerken in het brede jeugddomein: onderwijs en jeugdhulp. Dit pleidooi is gebaseerd op een onderzoek dat de auteurs hebben gedaan naar de behoeften in de samenwerking tussen professionals uit de domeinen onderwijs en jeugdhulp in situaties waarin specifieke onderwijszorg en aanvullende jeugdhulp nodig zijn (Bos-de Groot & Van der Vinne, 2016).

Zelfbeschadigend gedrag onder jongeren is een zorgwekkend fenomeen. Het is een teken van onderliggend lijden en klem zitten. De leeftijd waarop jongeren beginnen met zelfbeschadiging ligt rond de 14 jaar, maar het kan ook al op jongere leeftijd voorkomen. Vaak dient de zelfbeschadiging verschillende functies, waarvan het reguleren van de emoties de meest voorkomende is. Het is belangrijk om met deze jongeren in gesprek te gaan. De website Sameninmijnschoenen.nl is ontwikkeld om hierbij behulpzaam te zijn, deze biedt achtergrondinformatie en handvatten om samen het gesprek te voeren over zelfbeschadigend gedrag.