TvO 2023-4

Interview met Sabine Vermeire

Als een kind met emotionele of gedragsproblemen kampt, kijken behandelaars voor de oorzaak vaak enkel naar het kind, merkt Sabine Vermeire, systeemtheoretisch en narratief psychotherapeut, en daarnaast opleider en supervisor bij de Interactie-Academie in Antwerpen. ‘Een gemiste kans. Je kunt het doen en laten van kinderen slechts begrijpen wanneer je de relaties en context van het kind meeneemt.’

Zelf je leven positief beïnvloeden

De Yucelmethode is in eerste instantie ontwikkeld voor normaal begaafde volwassenen met als doel samen met de persoon op zoek te gaan naar diens krachten en eigen regie. Inmiddels wordt de Yucelmethode gebruikt bij kinderen, jongeren en volwassenen met cognitieve en adaptieve beperkingen, een taalachterstand of psychische problemen. Bij de Yucelmethode gaat het om elkaar ontmoeten, los van leeftijd en cognitieve mogelijkheden. Het accent ligt niet alleen op het individu maar op de gehele context van een persoon.

Deze zomer is het derde seizoen van de immens populaire serie ‘B&B Vol liefde’ gestart. In de pauze op het werk gaat het nergens anders over. Als we de kijkcijfers mogen geloven, wordt er veel gekeken en zoals het een goede serie betaamt, wordt er ook over gepraat in een podcast. Met ons gezin gaan we dit jaar vroeg in de zomervakantie op vakantie en daarom leek het volgen van de serie mij niet zo handig. Ook de vorige seizoenen heb ik niet gevolgd. Echter, ons dagelijks krantje staat er vol mee, zowel middels artikelen, columns als brieven van lezers. Het triggerde mij om bij thuiskomst toch maar eens te kijken, want ik vind het ook leuk om gedrag van mensen en interpersoonlijk gedrag te observeren en tegelijkertijd is het een fijne ontspanning. En nog mooier: ik kan meepraten in de pauzes op het werk en snap de grapjes of grappige chatberichtjes die collega’s delen! Al met al dus een serie die je gezien moet hebben. Toch?

Danstherapie is een verkenning van het werkveld van de dans- en bewegingstherapie. Het boek put uit ervaring van dans- en bewegingstherapeuten, maar refereert ook aan theorieën die de interventies binnen de dans- en bewegingstherapie onderschrijven. Het boek wordt opgedragen aan iedereen die meer inzicht wil krijgen in hoe het lichaam van wezenlijke betekenis is voor ons bestaan. Het boek is opgedeeld in verschillende delen; in de eerste hoofdstukken worden het ontstaan van de danstherapie in Nederland en enkele theoretische modellen en basisprincipes uiteengezet. In deel twee van het boek worden theoretische modellen gekoppeld aan voorbeelden uit de praktijk. Deel drie bevat praktijkbeschrijvingen.

Een krachtige systematiek om vastlopende interactiedynamiek rondom jongeren in de knel te begrijpen

Ouders kunnen onbewust en onbedoeld bijdragen aan de instandhouding van de klachten, symptomen en probleemgedragingen waarmee hun kind bij de ggz is aangemeld. Aan de hand van twee voorbeelden illustreren de auteurs hoe met het model van de interpersoonlijke cirkel vastlopende interactionele dynamiek van jongeren met hun directe sociale omgeving kan worden ontrafeld. Daaruit blijkt dat therapeutische verandering alleen mogelijk is als niet alleen de jongeren zelf, maar ook de systeemleden hun interpersoonlijke gedrag veranderen.

Wat proberen leerkrachten te bereiken middels hun klasindeling en hoe pakken ze dat aan? Hoewel elke leerkracht vroeg of laat voor de uitdaging van het maken van een klasindeling komt te staan, is er in de wetenschap maar weinig over bekend. Dit onderzoek toont aan dat leerkrachten verschillende doelen voor ogen hebben en daar allerlei strategieën voor inzetten, soms zelfs tegenovergestelde. Een belangrijke bevinding is dat leerkrachten de doelen die zij selecteren en de strategieën die ze daarvoor gebruiken, aanpassen aan de behoeften van individuele leerlingen en de groep. Het is belangrijk dat leerkrachten zich bewust zijn van de impact die de klasindeling kan hebben. Lerarenopleidingen kunnen hierin een rol spelen door meer aandacht te besteden aan sociale dynamiek en klasindelingen. Ook leerkrachten in het werkveld kunnen er (samen met collega’s) bewust over nadenken en op die manier hun aanpak rondom de klasindeling herzien en verfijnen.

Mogelijkheden van zelfgemaakte films voor onderwijs aan leerlingen met lichamelijke of meervoudige beperkingen

Kinderen en jongeren met een lichamelijke of meervoudige beperking die niet of onvoldoende verstaanbaar kunnen spreken, hebben baat bij ondersteunde communicatie (OC). Om praktische redenen en door onbekendheid met de mogelijkheden van OC hebben zij hier echter niet altijd toegang toe. De effectiviteit van OC is reeds breed aangetoond. In dit artikel gaan we in op de mogelijkheden van door kinderen en jongeren zelfgemaakte Films als Ondersteunde Communicatie (FaOC). Het maken van films is steeds meer gemeengoed voor de jeugd en biedt volop kansen voor ook kinderen met een beperking. Dit artikel biedt een beknopte theoretische achtergrond en beschrijft praktische voorbeelden, met als doel professionals in verschillende disciplines meer inzicht te bieden, alert te maken en te motiveren om aan de slag te gaan met OC en door leerlingen zelfgemaakte films.

Als kind observeerde ik al het gedrag van mensen, met name de interacties tussen mensen. Ik was nieuwsgierig, wilde begrijpen waarom mensen doen zoals ze doen, stelde veel vragen en was niet snel tevreden met een antwoord. Informatie naar mogelijke antwoorden probeerde ik uit boeken, tijdschriften en gesprekken met volwassenen te halen. Ik weet nog dat een leerkracht mij verbaasd aankeek toen ik het boek De pragmatische aspecten van de menselijke communicatie (Watzlawick, 1983) las. Het boek was per ongeluk in de bibliotheek van de leerlingen terechtgekomen, het was niet de bedoeling dat ik dit las.

Een praktische tool voor het opbouwen van relaties in de klas en daarbuiten

Het gehechtheidsperspectief biedt onderwijsprofessionals en orthopedagogen sinds jaar en dag waardevolle inzichten in hoe de relatiegeschiedenis van een kind diens emoties en gedragingen ten aanzien van een leerkracht in de klas kunnen beïnvloeden. Over hoe leerkrachten en andere professionals concreet kunnen reageren op dergelijke gedragingen en emoties en conflict met een kind kunnen reguleren, is echter nog vrij weinig bekend. Om hier zicht op te krijgen verleg ik in dit artikel de focus naar een meer micro-analytische communicatie-unit: relatiebouwstenen. Dit affectieve relatiekader kan gebruikt worden als praktische tool voor het opbouwen van relaties in de klas en de orthopedagogische praktijk.

Stel je eens het volgende gedachte-experiment voor: de zon schijnt en je zit buiten aan een tafel van een gezellig restaurant, maar de sfeer is ongemakkelijk. Je hebt namelijk net afgesproken met je (ex-)partner om je huwelijk officieel te beëindigen. Als de akte om te scheiden ondertekend is, vraag je uit nieuwsgierigheid aan je ex of hij/zij al een nieuw iemand ontmoet heeft, waarop je voormalige partner aangeeft te daten met Artificial Intelligence (AI). Lijkt dit je onrealistisch en misschien zelfs ronduit lachwekkend?

‘Joosein, it’s important that you understand, Joosein. That really, Joosein, there is nothing that the dean and I can do about this situation, Joosein.’

Ik zie hem nog zo voor me zitten, de vice-deputy onderdirecteur. Hij leunde ontspannen achterover in de zekerheid dat hiermee de kous af moest zijn. Hij had tenslotte Goed Gecommuniceerd. Nou ja, hij had maar één communicatietechniek gebruikt, maar dat had hij gecompenseerd door de techniek zo vaak mogelijk in te zetten. Missie geslaagd. Ondanks zijn heroïsche inzet was ik allerminst overtuigd. Integendeel, ik werd alleen maar bozer.