TvO 2025-3

Wat doe je als een cliënt of bewoner in een zorginstelling te maken krijgt of heeft gehad met seksueel misbruik? Simone Ebbers en Aafke Scharloo maken zich sterk voor snelle opvang, om verdere klachten zo veel mogelijk te voorkomen. Over het onderwerp seksueel misbruik doen nog heel wat misvattingen en onwetendheid de ronde, signaleren ze.

Vriendin Ilona kijkt me meewarig aan. Ik heb haar net verteld dat ik per ongeluk verzeild geraakt ben in drie schrijfbegeleidingsprojecten, waaronder één met mijn (ex-)creatief therapeut. In schrijfprocessen komt er bijna altijd een moment dat het een marteling wordt. En dat zoek ik op, kennelijk.

Wat moet je als orthopedagoog weten?

De diagnose ADHD heeft invloed op de seksuele ontwikkeling en seksuele gezondheid van kinderen en volwassenen. Naast de invloed van de kernsymptomen aandachttekort, hyperactiviteit en impulsiviteit beschrijven we onder andere de gevolgen van sensorische informatieverwerking en emotieregulatie op seksualiteit en relaties. Door de invloed van ADHD op seksualiteit te exploreren, kan de orthopedagoog een compleet beeld schetsen en zo samen met het kind of de volwassene op een positieve manier werken aan de seksuele gezondheid. Dit artikel geeft ideeën voor interventies en sluit af met praktische tips voor de intake en de behandeling.

Hoe kunnen wij jongeren veilig laten navigeren op het web als internet een kraamkamer voor online radicalisering is? Waar kwetsbare en onzekere jongeren eerder ten prooi vielen aan de lokroep van terrorisme, is nu de corrumperende invloed van ‘manfluencers’, zoals Andrew Tate, een sterk opkomende bedreiging. In de morele code van Tate staat de terugkeer naar een patriarchale samenleving centraal waarin vrouwonvriendelijkheid en agressief mannelijk gedrag de norm zijn.

In dit artikel worden kenmerken en basisbehoeften van de fasen van emotionele ontwikkeling gekoppeld aan de seksuele ontwikkeling. Inzichtelijk wordt hoe kinderen en jongeren opgroeien tot seksueel volwassen personen waarbij afgestemde ondersteuning handvatten en richting kunnen bieden. Het is relevant om te vermelden dat de fasen lineair beschreven zijn, maar het proces grillig en dynamisch verloopt, mede bepaald door alle biopsychosociale factoren die van invloed zijn op de seksuele ontwikkeling. Bij het opgroeien zijn de lichamelijke, cognitieve en sociale ontwikkeling steeds moeilijker te onderscheiden van de emotionele ontwikkeling, hetgeen logisch is omdat integratie dat bewerkstelligt. Stapsgewijze groei van ervaren, beleven, zelf kunnen én mogen ontdekken zijn helpend om te komen tot plezierige seksualiteit. Opvoeders/ondersteuners spelen hierbij een grote en cruciale rol, zowel in het voorleven als bespreken van seksualiteit, gevoelens en relaties.

Het boek Hechten (2024) is geheel gewijd aan de gehechtheidstheorie. De lezer wordt in het eerste deel van het boek meegenomen in de fundamenten van de gehechtheidstheorie, waarbij stilgestaan wordt bij de historische ontwikkeling van hechting, de theoretische fundering en de culturele nuancering van de gehechtheidstheorie. In het tweede deel van het boek worden gehechtheid en de trap van pedagogische ondersteuning nader toegelicht en worden opvoedproblemen in verschillende gradaties met bijbehorende niveaus van ondersteuning uitgewerkt. Waar de eerste hoofdstukken van dit boek meer theoretisch van aard zijn, heeft het tweede deel van het boek een hogere mate van praktische toepasbaarheid voor orthopedagogen.

In de rubriek Het dilemma van de orthopedagoog worden praktijkdilemma’s besproken die orthopedagogen tegenkomen in hun werk. Aan de hand van herkenbare casuïstiek uit het veld wordt gereflecteerd op ethische afwegingen, handelingsverlegenheid en professionele verantwoordelijkheid. De rubriek biedt ruimte voor nuance, context en diverse perspectieven, met als doel vakgenoten te ondersteunen bij het omgaan met complexe situaties in bijvoorbeeld de jeugdhulp, het onderwijs of de (gehandicapten) zorg.

Relationele en seksuele vorming (RSV) is essentieel voor een gezonde seksuele ontwikkeling. Onderwijsprofessionals, islamitische leerlingen en ouders ervaren regelmatig ongemak rond RSV door culturele en religieuze verschillen. Kennis en een open houding zijn belangrijk voor professionals om dit ongemak te verkleinen. Het betrekken van leerlingen en ouders is cruciaal om seksualiteit bespreekbaar te maken. Expliciet materiaal vermijden en respectvolle taal helpen daar ook bij. Samenwerking met godsdienstdocenten en moskeeën kan het vertrouwen vergroten. Middels onderzoek met islamitische leerlingen, ouders en professionals hopen we tools te ontwikkelen om RSV inclusiever te maken, met aandacht voor religieuze en culturele context.

In de vorige editie hebben we seksualiteit besproken als fundamenteel aspect van het mens-zijn. Deze editie gaat wederom over seksualiteit: voor velen een natuurlijk en vanzelfsprekend onderdeel van het leven, maar dat is niet altijd het geval. Voor sommige mensen gaat seksualiteit niet vanzelf en kan het gepaard gaan met uitdagingen en onzekerheid.

Veel vrouwen met bekkenbodemklachten ervaren seksuele problemen en psychologische distress. De problemen die ervaren worden, kunnen gerelateerd zijn aan zwangerschappen en bevallingen. Niet alle vrouwen met bekkenbodemklachten zijn echter onder behandeling bij een bekkenfysiotherapeut. Hun besluit om een behandeling aan te gaan kan het resultaat zijn van expliciete en impliciete cognitieve processen. Daarom is onderzocht of zwangerschap, bevalling, ernst van de bekkenbodemklachten, seksuele problemen, psychologische distress en de impliciete associatie tussen hulp zoeken en seksuele problemen voorspellend zijn voor het in behandeling zijn bij een bekkenfysiotherapeut.

Daartoe werden vrouwen uitgenodigd om een online enquête in te vullen en online een impliciete-associatietest te doen. Psychologische distress bleek een belangrijke en sterke voorspeller te zijn voor het in behandeling zijn. Zwangerschap, bevalling, de ernst van de bekkenbodemklachten en positieve impliciete associaties tussen hulp zoeken en seksuele problemen voorspelden ook dat vrouwen in behandeling waren. Seksueel functioneren was niet voorspellend. Om de complexe rol van seksueel functioneren in de context van behandeling te ontrafelen is meer onderzoek nodig. Meer kennis kan de zorg voor vrouwen met bekkenbodemklachten en seksuele problemen verder verbeteren.

Onze oudste dochter is inmiddels ruim 10 jaar oud en de prepuberteit doet al goed haar intrede. Met een attitude waar een Hollywoodster nog wat van kan leren, kan ze ons aanspreken op hoe belachelijk ouderwets we soms zijn en we echt niks snappen van hoe het leven van een tienjarige er tegenwoordig uitziet. We lopen volgens haar terug op de tijdlijn (richting de dinosaurussen) en als we aangekleed beneden komen, zien we er ‘skir’ uit. Ik dacht eerst nog een leuk compliment te krijgen, maar begreep later dat ze bedoelde dat het er slecht uit zag. Wanneer dit één momentje op een dag is en we verder een goede dag hebben is het vooral grappig, maar helaas hebben we ook momenten dat het niet bij een opmerking blijft en waarbij ze erin lijkt te blijven hangen en we het allemaal moeten ontgelden.