TvO 2026-1

Mijn vriendin S vertelt hoe fröbelen haar hielp zich te concentreren. We zijn aan het videobellen en ik heb een fidget cube in m’n hand. Het is een kleine kubus met draai- en drukknopjes. Hij helpt me concentreren op het gesprek.

Morele dilemma's in het werk van zorgprofessionals in de ggz

In dit artikel verkennen we hoe morele dilemma’s zich voordoen bij zorgprofessionals in de praktijk, aan de hand van twee fictieve casussen¹ uit de jeugdpsychiatrie en de ouderenpsychiatrie. We bespreken welke rol morele dilemma’s kunnen spelen in de psychiatrie, hoe professionals hiermee om kunnen gaan en welke ondersteuning helpend is. Door ruimte te maken voor dialoog en moreel beraad kunnen zorgprofessionals beter omgaan met de complexiteit van hun werk en keuzes maken die zowel zorgvuldig als gedragen voelen.

Samen voor gezinnen met meervoudige en complexe problematiek

De integrale specialistische ambulante teams van het samenwerkingsverband Beter Thuis bieden voor gezinnen met meervoudige en complexe problematiek een integrale gezinsbehandeling met een combinatie van behandel- en ondersteuningsmogelijkheden vanuit de jeugdhulpverlening, specialistische geestelijke gezondheidszorg voor jeugd en volwassenen, het sociaal-maatschappelijk domein en de zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Door onderzoek met behulp van Routine Outcome Monitoring werd voor 63 gezinnen onder meer zicht gekregen op de mate van herstel bij afronding van de hulpverlening. Opvoeders zijn meer zelfredzaam, ervaren minder gezondheidsklachten en er is een verbetering in het psychisch welbevinden van opvoeders en jeugdigen. Opvoeders en jeugdigen geven het zorgaanbod van Beter Thuis een ruime voldoende.

Interview met Mieke van der Horn en Arianne Uijl

De ouderenzorg kan niet zonder orthopedagogen, stellen Mieke van der Horn en Arianne Uijl. Zij hebben ook ervaring in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. In laatstgenoemde sector is de orthopedagoog al heel lang niet meer weg te denken, in de ouderenzorg is die transitie nog gaande. Wat valt er in deze zorgsectoren van elkaar te leren?

Dit boek is specifiek geschreven voor ouders of andere direct betrokkenen van kinderen en tieners met AD(H)D, maar zou ook niet misstaan als algemeen opvoedboek of als boek voor leerkrachten. Het biedt een breed beeld over opvoeden vanuit een sterke focus op een aantal basisassumpties onder gedrag, zoals: 1) gedrag vindt altijd in een context plaats die bepalend is voor dat gedrag; 2) gedrag is onmacht in plaats van onwil; 3) je hebt geen controle over het gedrag van je kind maar wel over je eigen gedrag; 4) eerst connectie dan correctie. Hiermee geeft dit boek de direct betrokkenen inzicht in hoe zij zelf de beste sleutel zijn tot het omgaan met het AD(H)D-gedrag van een kind of tiener en het verbeteren ervan.

Foutloos Leren bij mensen met het syndroom van Korsakov

Mensen met het syndroom van Korsakov kunnen door de methode Foutloos Leren vaardigheden (opnieuw) aanleren. In de praktijk blijkt echter dat het leren van vaardigheden door mensen met Korsakov regelmatig moeizaam verloopt. Dit uit zich in frustratie, verbale en fysieke agressie. Door creatief gebruik van de principes van Foutloos Leren en de combinatie met peer learning, waarbij een medebewoner als praktijkexpert en rolmodel wordt ingezet, blijkt leren vaak toch mogelijk. Om dit te illustreren delen we in dit artikel de casussen van drie mensen met het syndroom van Korsakov die wonen bij Atlant, Doelgroep Expertisecentrum Korsakov.

Sommige thema’s laten zich niet afronden aan het einde van het jaar. Nieuw leven is er zo één. Het loopt in 2026 vanzelf door naar een levensfase waarin vernieuwing zelden wordt benoemd, maar wel degelijk aanwezig is: het ouder worden.

Psychotherapie bij ouderen blijkt grosso modo even effectief als bij jongere volwassenen. Toch worden ouderen veel minder verwezen voor psychotherapie en is dus sprake van zorgelijke onderbehandeling. Een aantal obstakels staan de toegankelijkheid van psychotherapie voor ouderen in de weg, zoals stigma, negatieve ervaringen in het verleden en bovenal ageism, negatieve stereotiepe opvattingen, die leven bij ouderen zelf, hun naasten, verwijzers en ggz-behandelaren. Het is tijd voor verandering, vooral gezien de enorme vergrijzing die tussen 2040 en 2050 haar top bereikt.

In de rubriek ‘Het dilemma van de orthopedagoog’ worden praktijkdilemma’s besproken die orthopedagogen tegenkomen in hun werk. Aan de hand van herkenbare casuïstiek uit het veld wordt gereflecteerd op ethische afwegingen, handelingsverlegenheid en professionele verantwoordelijkheid. De rubriek biedt ruimte voor nuance, context en diverse perspectieven, met als doel vakgenoten te ondersteunen bij het omgaan met complexe situaties in bijvoorbeeld de jeugdhulp, het onderwijs of de (gehandicapten)zorg.

“Vroeger was dat allemaal niet zo nodig. Toen ging het anders. Als leerkracht had ik gewoon 40 kinderen in mijn klas. Zo’n interne begeleider, of zoiets, is echt niet nodig.” Ik ben op de koffie bij mijn opa van 96 jaar oud. We hebben een gesprek over het onderwijs. Hij is jarenlang onderwijzer en schooldirecteur geweest. Binnen het dorp waar ik ben opgegroeid kennen veel mensen hem, omdat ze bij hem in de klas hebben gezeten.