De Staat van het onderwijs 2026
Omschrijving
De kwaliteit van het onderwijs staat onder druk, hierbij zijn er grote verschillen tussen sectoren en tussen regio’s. Daarnaast ziet de Inspectie van het Onderwijs dat het nog te vaak ontbreekt aan goede kwaliteitszorg. Hier is focus en sturing van besturen, schoolleiders, (con)rectoren en opleidingsmanagers nodig. Het is noodzakelijk dat zij zich kunnen concentreren op het verbeteren van het onderwijs. In deze Staat van het Onderwijs benadrukt de inspectie daarom deze belangrijke rol.
Geen zichtbare verbetering basisvaardigheden
In het basisonderwijs zijn de resultaten van leerlingen gestabiliseerd. In de onderbouw van het voortgezet onderwijs daarentegen blijven de prestaties op leesvaardigheid en woordenschat dalen ten opzichte van de afgelopen jaren. Ook rekenen-wiskunde laat een negatieve ontwikkeling zien, al zijn er verschillen tussen schoolsoorten en leerjaren.
Scholen in het funderend onderwijs krijgen nog steeds veel herstelopdrachten voor de basisvaardigheden taal, rekenen en vooral voor burgerschap. Bij burgerschap is het onderwijs dan niet doelgericht, samenhangend en herkenbaar.
In het mbo zijn de resultaten op het centraal examen Nederlands zorgelijk. Zo haalt een derde van de mbo 2-gediplomeerden het taalniveau 2F niet. Dat niveau is nodig om mee te kunnen doen in de maatschappij.
Onderwijsloopbaan afhankelijk van regio
De inspectie ziet dat onderwijsloopbanen van leerlingen en studenten in sterke mate samenhangen met de regio waarin zij opgroeien. Op veel momenten ontstaan verschillen: al bij het krijgen van voorschoolse educatie tot aan de positie op de arbeidsmarkt.
Het is vanzelfsprekend en ook nodig dat leerlingen en studenten uiteindelijk diploma’s in verschillende richtingen halen. Het mag daarbij niet uitmaken in welke regio de leerling of student opgroeit. Elke leerling of student heeft namelijk recht op de plek die het best past bij de eigen capaciteiten. In het toezicht besteedt de inspectie hierbij specifiek aandacht aan het bijstellen van schooladviezen en de wijze waarop dit proces door scholen en besturen is ingericht.
De inspectie roept scholen en besturen op deze uitkomsten te duiden in de eigen context en waar nodig maatregelen te nemen. Indien nodig wordt dit opgevolgd in het toezicht.
Schoolleider: de drijvende kracht voor onderwijskwaliteit
Of het nu gaat om de onderwijskwaliteit, een passende plaatsing, of de kwaliteitszorg; de schoolleider heeft een cruciale rol. Schoolleiders gaan hierin niet alleen te werk. Zij staan samen met hun schoolteams aan de lat om de onderwijskwaliteit te verbeteren. Het is daarom zorgelijk dat een derde van de schoolleiders onvoldoende toekomt aan onderwijskundig leiderschap, onder andere door een hoge werkdruk en een breed takenpakket.
