Landelijk opleidingsprofiel van de Associate degree en Bachelor Management in de zorg
Omschrijving
Management in de zorg, (op)leiden naar gezondheid en welzijn Duurzaam leiderschap voor professionals in de gezondheidszorg, het sociale en maatschappelijke domein
Dit document beschrijft het landelijke opleidingsprofiel van de Associate degree (Ad) en de Bacheloropleiding Management in de Zorg. Dit profiel is tot stand gekomen op basis van actuele beroepspraktijken van professionals in de gezondheidszorg en het sociale en maatschappelijk domein die zich met leiderschaps- en management gerelateerde activiteiten bezighouden. Daarbij wordt rekening gehouden met de maatschappelijke opgaven en aangesloten bij Gezond opleiden, sectorplan hoger gezondheidszorgonderwijs 2021-2025 (Vereniging Hogescholen, 2021).
De opdrachtgever voor de totstandkoming van dit opleidingsprofiel is het Landelijk Opleidingsoverleg Management in de Zorg (LoMiZ). Het Landelijk Overleg van de opleidingen Management in de Zorg heeft zich samen met haar leden en werkveldpartners intensief ingezet om te komen tot een actueel en toekomstbestendig opleidingsprofiel. De vorige versie dateerde uit 2018. In de versie van 2018 werd al duidelijk dat de context van de zorg en het sociale domein met eigen vraagstukken en uitdagingen het bestaansrecht zijn van de opleiding.
In deze versie van 2025 wordt daarop voortgebouwd door de maatschappelijke opgave (en de transitie die dat vergt) expliciet te benoemen. Hierbij zijn ontwikkelingen zoals onder andere verwoord in het Samenwerken aan passende zorg (Kaljouw, Wijma, 2020, het Integraal Zorg Akkoord (ActiZ et. al., 2022), het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (VWS, 2022) en Het Gezond en Actief Leven Akkoord (VWS, 2023) meegenomen. De opleiding focust zich naast de maatschappelijke opgave op twee essentiële fundamenten, te weten; het ontwikkelen van het vermogen om zichzelf en anderen te leiden en het kunnen toepassen van ondersteunende managementvaardigheden.
We constateren een veranderende rol van de middenmanager, de oorspronkelijke doelgroep van de opleiding Management in de Zorg. De rol van middenmanager is de afgelopen decennia meer en meer verschoven van management naar het leiden van professionals en ‘bewegingen’ binnen organisaties en netwerken. Medewerkers werken steeds meer vanuit professionele autonomie, zij willen invloed uitoefenen op taken, de uitvoering en organisatie van het dagelijkse werk. Een gezamenlijke opgave is het creëren van een werkplek waar professionals graag willen (blijven) werken en diensten die klanten/ cliënten willen (blijven) afnemen (Cardiff et al., 2020; Cardiff e.a., 2023).
De ontwikkeling waarbij bevoegdheden zo laag mogelijk in de organisatie belegd worden, leidt tot een andere invulling van taken en rollen voor teamleiders (Luidens, 2015). Middenmanagers vormen meer dan ooit de verbinding tussen boven en onder, strategie en operatie, binnen en buiten en mensen en systemen. Hierdoor krijgen ze continu te maken met het verbinden van verschillende belangen en het werken met paradoxale opgaven. De middenmanager wordt hierbij bij uitstek geconfronteerd met een mogelijke kloof tussen beleid en uitvoering vanwege zijn positie tussen werkvloer en hoger management. Van hem wordt verwacht dat hij strategische visies weet te vertalen naar concrete uitvoeringspraktijken en andersom (Oldenhof, 2012). Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het realiseren van veranderingen binnen organisaties niet zonder goede middenmanagers kan (De Waal, 2014, Stoker n.d.; Oldenhof, 2012).
Doordat er steeds meer verantwoordelijkheid bij professionals komt te liggen en er een groeiend aantal coördinerende functies is dekt de term van midden manager niet meer de lading. Daarom spreken wij vanaf hier liever over de MiZ- professional. Dat kunnen leidinggevenden zijn, maar ook uitvoerende gezondheidsprofessionals die de regie pakken op een thema in een zorgnetwerk. Management in de Zorg leidt daarom niet op tot een specifiek beroep, maar tot een MiZ-professional die in diverse functies en rollen (door middel van regievoering, en leiderschaps- en managementvaardigheden) een bijdrage levert aan de organisatie en toekomstbestendigheid van de gezondheidszorg, het sociale en het maatschappelijke domein. Dit is ook de reden dat het voorliggende profiel een opleidingsprofiel is en geen beroepsprofiel. In het opleidingsprofiel zijn een aantal voorbeelden aangehaald om het profiel van de MiZprofessional te illustreren.
