De kracht van ervaringskennis

Omschrijving

Wie met kinderen werkt, werkt ook met ouders. Maar worden pedagogen wel goed opgeleid om écht te luisteren naar het verhaal van ouders en gezinnen? In het project Parent Educators stappen ouders van kinderen met een intensieve zorgvraag de collegezaal in. Deze Parent Educators gaan met studenten in gesprek over ervaringen, emoties en dilemma’s rondom de zorg voor hun kind. Als studenten niet een casus op papier lezen maar een mens ontmoeten, maken we mooie stappen in het benadrukken van het relationele aspect van zorg én onderwijs.

Een lokaal van een grote universiteit, waar een les gespreksvaardigheden plaatsvindt met twaalf eerstejaarsstudenten pedagogiek en een tutor. Er is een gast in de zaal aanwezig: de moeder van een 8-jarige zoon met een ernstige verstandelijke beperking. De studenten hebben vragen voorbereid voor deze moeder. Een student neemt de beurt en stelt de vraag: ‘Vergelijkt u uw zoon weleens met andere kinderen?’ De moeder is even stil. Ze zucht. Dan komen er tranen in haar ogen. Een schokgolf gaat door de groep studenten. Stilte. De student stottert, wiebelt, kijkt naar haar blaadje – en zegt: ‘Oh sorry, ik zoek snel even een leukere vraag op.’ Het hiervoor beschreven onderwijsmoment vond plaats in het eerste jaar dat we aan de Vrije Universiteit in Amsterdam werkten met Parent Educators: ouders van kinderen met intensieve zorgvragen die meedraaien in het onderwijs aan toekomstig pedagogen.

De schokgolf die voelbaar was in deze groep, bleek daarna een belangrijk leermoment voor alle studenten. Juist omdat alle studenten de emotie in de ruimte konden voelen, kon de tutor het gesprek openen over emoties en empathie. De groep kon de tanden zetten in vraagstukken als: waarom schrokken we allemaal zo toen we tranen zagen? Hoe reageer ik eigenlijk als een van mijn vrienden huilt? Wanneer huil ik zelf en wat heb ik dan nodig? De kers op de taart was de bijdrage van de moeder zelf, die kon vertellen waarom de vraag haar zo raakte: ze had nieuwe buren met óók een zoontje van 8 jaar, waardoor ze veel aan het vergelijken was en weer enorm duidelijk werd wat haar eigen zoon allemaal níet kon. Een voorbeeld van levend verlies (Raap et al., 2025). Niemand had haar ooit hiernaar gevraagd en ze was opgelucht dat ze zojuist de ruimte kreeg om deze ingewikkelde gevoelens te bespreken. Samen hadden tutor, studenten én de moeder het over het gesprek en over wat nodig was geweest: geduld, aandacht, presentie, acceptatie van de emotie. We gingen een halfuur over de tijd. Niemand klaagde of vertrok. Aan het eind kwamen de studenten allemaal langs bij de moeder om haar te bedanken.

Ouders en hun ervaringen als rijke leerbron 
Het idee voor Parent Educators ontstond in 2018, toen ik, als moeder van een zoon met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen (ZEVMB) duidelijk zag wat er miste in het onderwijs voor zorgprofessionals. Ik merkte dat professionals vaak geen gebruik maakten van mijn groeiende expertise als zorgmoeder. Ik voelde me vaak eenzaam in gesprekken met pedagogen, therapeuten en artsen. Als docent aan de opleiding geneeskunde merkte ik dat het indruk maakte als ik dit met studenten besprak. Dat stimuleerde studenten om anders na te denken over bijvoorbeeld empathie, verder dan een ingestudeerd ‘wat moeilijk voor u’ (De la Croix, 2022). Menselijkheid en menselijke verhalen toevoegen aan de opleiding voor zorgverleners, dat werd mijn missie en de essentie van de onderwijssessies met Parent Educators.