Gericht en gepast: Gehechtheid in het diagnostische proces Tharner

Omschrijving

In dit artikel reageren wij op de reactie van Spruit en collega’s (TvO 5-2024) op ons eerdere artikel over uitdagingen bij het meten van gehechtheid. We zijn het met elkaar eens dat gehechtheid een complex concept is en dat het meten ervan uitdagingen met zich mee brengt. In tegenstelling tot Spruit en collega’s zijn wij echter van mening dat vragenlijsten niet geschikt zijn voor inzet in de screeningsfase. Doordat er nog veel onduidelijkheid is over de nauwkeurigheid van deze vragenlijsten en het risico van vals-positieven en vals-negatieven, kunnen vragenlijsten als screeners leiden tot verkeerde beslissingen voor het verlenen van de juiste zorg, vooral als hierbij gebruik wordt gemaakt van classificaties. Met de inzet van observaties van gehechtheids- en opvoedgedrag kunnen zowel positieve als negatieve aspecten van opvoedgedrag beter bespreekbaar gemaakt worden. Evenals Spruit en collega’s denken wij dat samenwerking tussen praktijkprofessionals en onderzoekers noodzakelijk is bij het ontwikkelen van instrumenten om gehechtheid te meten.

Spruit en collega’s (2024) reageerden op ons – eerder dat jaar verschenen – artikel ‘Meten is weten?’ in het Tijdschrift voor Orthopedagogiek over dilemma’s bij het in kaart brengen van gehechtheid in onderzoek en praktijk (Tharner et al., 2024). In hun reactie geven Spruit en collega’s een overzicht van de gehechtheidstheorie en benadrukken zij de complexiteit van het begrip gehechtheid en de uitdagingen die verbonden zijn aan de diagnostiek van gehechtheid in de praktijk. Wij zien veel overeenkomsten tussen de visie die wij presenteren in ons artikel (2024) en de reactie van Spruit en collega’s. Beide artikelen, onderschreven door een substantieel aantal vakgenoten, laten zien dat breed herkend en erkend wordt dat het meten van de kwaliteit van gehechtheidsrelaties uitdagingen met zich meebrengt. Uit de reactie van Spruit en collega’s (2024) blijkt echter ook dat onze visies verschillen over het gebruik van vragenlijsten voor het in kaart brengen van gehechtheid. Wij willen graag enkele belangrijke kanttekeningen plaatsen bij dit gebruik van vragenlijsten in het diagnostisch proces en bespreken mogelijke alternatieven voor vragenlijsten over de opvoeder-kindrelatie in het screeningproces.
De discussie hierover draagt hopelijk bij aan het maken van bewuste keuzes in het diagnostisch proces en (de ontwikkeling van) mogelijke oplossingen voor dilemma’s die er zijn rondom het meten van gehechtheid.