Hoe persoonlijke professionaliteit werkt bij ouders met gezagsproblemen

Omschrijving

Sonja Bouwkamp is ervan overtuigd dat eerlijkheid, openheid en echtheid in elke relatie vertrouwen creëren, ook in die tussen professionals en ouders. Een professional is geen functionaris die protocollen uitvoert, maar is juist als persoon aanwezig in de relatie. Zeker in mensberoepen, zoals het werken met ouders. De PiP-redactie vroeg Sonja vanwege haar jarenlange ervaring en expliciete visie deze in een artikel uiteen te zetten en te illustreren met een casus.

Professionals vragen mij vaak in hoeverre ze in hun werkrelatie met ouders persoonlijk betrokken mogen zijn en wanneer ze juist afstand moeten bewaren. Ik begrijp die vraag, want een ‘goede’ professional vindt volgens mij een balans tussen betrokkenheid en afstand. Deze persoonlijke betrokkenheid kent twee dimensies: betrokkenheid op de ouders, zoals empathie, medeleven, nieuwsgierigheid en medemenselijkheid, en betrokkenheid op zichzelf als professional en de eigen professionele doelen, zoals openheid, directheid, eerlijkheid en persoonlijk zijn.
Die tweede dimensie van betrokkenheid mist in de praktijk nog wel eens. Open en eerlijk zijn over wat je oploopt aan de ander kan voor professionals spannend zijn. De professionele relatie met ouders is immers geen privérelatie. Hoe persoonlijk je je ook opstelt, je bent nooit een vriend(in) die op de koffie komt. Het contact heeft dus altijd een professioneel doel, waarbij het vanwege het belang van het persoonlijk-zijn ook weer niet de bedoeling is dat je een afstandelijke deskundige wordt, die slimme vragen stelt of instructies geeft. Zo’n houding blijkt de werkrelatie te schaden, terwijl die relatie nu juist de belangrijkste voorwaarde is voor succesvol contact (Bouwkamp & Bouwkamp, 2009).
Persoon van de professional Ik signaleer in de ouderbegeleiding een afnemende aandacht voor de persoon van de professional en een toenemende focus op richtlijnen, beheersing en protocollering.
Ook lang niet alle opleidingen besteden voldoende aandacht aan persoonlijk-zijn in de beroepshouding. Dit betekent dat ouders de kans lopen met een professional ‘iemand in functie’ te ontmoeten die enkel functioneel handelt. Maar is professioneel handelen hetzelfde als een protocol volgen? In het werken met mensen gaat het immers ook om professionele nabijheid. Persoonlijke betrokkenheid bouwt bruggen, is mijn ervaring: een mens in problemen heeft een ander mens nodig en geen afstandelij-ke en betweterige functionaris.