Inclusief onderwijs vereist vakbekwame professionals

Omschrijving

Vanaf de invoering van de leerplicht in 1901 is betoogd dat aanvullende kennis voor leerkrachten noodzakelijk is om onderwijs te geven aan leerlingen met een beperking. Deze urgentie leidde begin vorige eeuw tot het ontstaan en de groei van het speciaal onderwijs. Leerkrachten wilden kennis vergaren; uiteindelijk leidde dat in 1929 tot een aparte beroepsopleiding en in 1949 tot een nieuw academisch vakgebied, de orthopedagogiek. Dit artikel betreft allereerst de historische analyse van de noodzaak van orthopedagogische kennis. Vervolgens wordt het project Passend Onderwijs onder de loep genomen. Inclusief onderwijs lijkt ver weg. Gepleit wordt voor aanpassing van de lerarenopleidingen en invoering van een bekwaamheidsregister voor leerkrachten.

Het kan, maar ...
In 2014 werd de Wet passend onderwijs van kracht. Het streven is om in 2035 het onderwijs inclusief te hebben. Ieder kind kan dan in zijn eigen buurt naar school. We zijn halverwege. In de jaren tachtig was ik er al van overtuigd dat inclusief onderwijs echt kan. Het was zelfs al praktijk. Inclusief onderwijs is een mooi streven, maar het rapport Thuiszitters tellen, een ander licht op passend onderwijs uit 2024, een rapport van de oudervereniging Balans, laat iets anders zien. In dit rapport wordt de schatting gedaan dat er ten minste 70.000 thuiszitters zijn. Thuiszitters zijn leerplichtige kinderen die al langer dan drie maanden geen onderwijs hebben. Een schokkende constatering.
Ook de inspectieverslagen doen de wenkbrauwen fronsen. Uit een pilotstudie van de inspectie naar de effectiviteit van de interventies in het kader van passend onderwijs bleek dat bijna 40% van de leerlingen vooruitgegaan was ten aanzien van rekenen, taal of gedrag. Eenzelfde percentage was echter achteruitgegaan. Slechts 10% van de interventies had een wetenschappelijke grondslag. De wachtlijsten voor het speciaal onderwijs nemen weer toe en het aantal leerlingen dat naar het (v)so gaat, is weer gelijk aan 10 jaar geleden. Dit staat haaks op het doel van passend onderwijs en de ambitie richting inclusief onderwijs.