Interview - Ahmed Marcouch

Omschrijving

De samenleving is de hoeksteen van het gezin. Dat klinkt als de omkering van een oud gezegde, maar in het Arnhemse programma van de Pedagogische Wijk is dat precies waarom het gaat. Men investeert achttien jaar lang in alles wat een nieuwe generatie nodig heeft om tot bloei te komen: het versterken van sociale vaardigheden, het mogelijk maken van positieve ervaringen, maar ook schuldhulpverlening voor ouders, betere woningen en een pedagogische aanpak bij criminaliteitspreventie. Bob Horjus en Annemiek van Vliet gingen met initiator burgemeester Ahmed Marcouch in gesprek.

Wat maakt een pedagogische wijk urgent?
Het vraagstuk houdt me al heel lang bezig. Ik ben geïnspireerd door de manier waarop ikzelf ben grootgebracht, om de betrokkenheid van ouders, om de hulptroepen die zij kregen vanuit de omgeving, en om de manier waarop sociale controle en gezag hand in hand kunnen gaan. De uitdaging is daarbij: waar vind je de balans? Want sociale controle kan doorschieten in een cultuur waarin mensen voor elkaar bepalen hoe ze moeten leven: ‘Waarom was je zondag niet in de kerk, vrijdag niet in de moskee, waarom draag je geen hoofddoek, het is ramadan – waarom eet je?’ Dat is verstikkend. Maar ook individualisering kan doorschieten: dat we ophouden naar elkaar om te kijken. Als ik door Arnhem loop en een veel te jonge jongen met een vape zie, spreek ik hem aan. Niet omdat ik politieman of burgemeester ben, maar medeburger; hij had mijn kind kunnen zijn. Hij hoort niet te vapen. En ja, soms pak ik die vape af, met alle risico’s van dien. Ik vind dat we elkaar mogen aanspreken. Dat is onderdeel van ‘preventie met gezag’.

Preventie met gezag?
Ja, die term laat zien dat preventie geen kwestie van ‘pappen en nathouden’ is, maar ‘tanden’ moet hebben. Mijn jongerenwerkers moeten normeren en rolmodellen zijn: niet roken, letten op taalgebruik, de namen van de kinderen kennen, weten wie hun ouders zijn en waar ze naar school gaan. Pedagogiek is geen panklaar recept. Het vraagt levenswijsheid, geduld, inspireren, liefdevolle coaching, begrenzing, en soms stevig inzetten op preventie. Daarom heet het een pedagogische wijk: die inspiratie komt uit mijn dorp, uit de liefdevolle omgeving waarin ikzelf tot mijn tiende ben opgegroeid in Marokko. Ik ben opgegroeid zonder moeder, ze overleed heel vroeg; mijn vader werkte in Europa en kwam eens per jaar op bezoek, als hij geld had gespaard. Tot mijn tiende kreeg ik geen onderwijs. Onderwijs is een fundamenteel universeel mensenrecht en het belangrijkste wat je een kind kunt geven. Ik kom uit een gezin van zestien kinderen. Materieel had mijn vader niet veel, maar hij was een rolmodel in moraal en spiritualiteit: eerlijk, hard werken, je tijd benutten. En er was mijn oma – een vrome, wijze vrouw. Van haar leerde ik dat het beste wat je als mens kunt doen is van betekenis zijn voor een ander. Zij was voor mij de warme boezem. Ik miste mijn moeder, maar mijn oma bood die liefdevolle omgeving die cruciaal is voor emotionele ontwikkeling.