Interview met Simone Ebbers en Aafke Scharloo

Omschrijving

Wat doe je als een cliënt of bewoner in een zorginstelling te maken krijgt of heeft gehad met seksueel misbruik? Simone Ebbers en Aafke Scharloo maken zich sterk voor snelle opvang, om verdere klachten zo veel mogelijk te voorkomen. Over het onderwerp seksueel misbruik doen nog heel wat misvattingen en onwetendheid de ronde, signaleren ze.

In een themanummer over seksualiteit is seksueel misbruik eigenlijk niet op zijn plaats, merkt Aafke Scharloo met een glimlach op zodra het interview is begonnen. ‘Daar begint bij onze vakgenoten en in instellingen ook vaak de verwarring. Seksueel misbruik wordt nog vaak benaderd vanuit het kader van seksualiteit. Maar seksueel misbruik is een vorm van misbruik. Het hoort eerder bij het sociale-veiligheidsbeleid, bijvoorbeeld.’
Bij het onlinegesprek is ook Simone Ebbers aangeschoven. Zij stipt nog een blinde vlek aan. Instellingen hebben weliswaar een meldcode voor vermoedens van seksueel misbruik, maar vaak houdt deze op bij melden en/of aangifte doen bij de politie. ‘De meldcode geeft verder geen concrete richtlijnen over hoe je kunt handelen tegenover het slachtoffer en de familie, en over diagnostiek en behandeling voor het slachtoffer.’
De handelingsverlegenheid in instellingen werd de aanleiding voor een praktisch handboek, aanvankelijk over hulp aan slachtoffers met een verstandelijke beperking (zie kader ‘Verder lezen’). Simone: ‘Maar dezelfde vragen spelen ook in bijvoorbeeld de kinder- en jeugdhulpverlening.’

Jullie leggen de nadruk op ‘snelle’ opvang bij seksueel misbruik. Wat maakt dat zo belangrijk?
Aafke Scharloo: ‘Seksueel misbruik leidt tot enorme ontreddering, zowel bij het slachtoffer als bij de ouders, de familie en het betrokken zorgteam. Als je het slachtoffer en naastbetrokkenen snel sociaal steunt en opvangt, kan dat mogelijk verdere klachten en trauma voorkomen. Het gaat eigenlijk om psychologische eerste hulp, zoals we die wel bieden bij suïcide. Bij seksueel misbruik gebeurt dat nog weinig.’
Simone Ebbers: ‘Als seksueel misbruik aan het licht komt, kan het misbruik kort daarvoor gebeurd zijn of al langer geleden. In alle gevallen is snelle hulp essentieel voor het beperken van klachten.’
Aafke: ‘Het is goed om te bedenken: bijna niemand komt er meteen mee, tenzij de dader een vreemde is. Maar dat laatste is zelden het geval; daders zijn juist vaak bekenden van de slachtoffers. De slachtoffers vertellen er meestal pas na een aantal maanden over, sommigen pas na een jaar of nog veel langer. Zo’n onthullingsproces kan heel lang duren.’