Jongerenwerk door de ogen van jongeren

Omschrijving

De laatste jaren klinkt de roep om preventie steeds luider. Zeker als het gaat om jongeren. Professionals moeten niet alleen vroegtijdig signaleren, maar ook voorkomen dat er problemen ontstaan. Die ontstaan echter niet in isolement. De context waarbinnen jongeren opgroeien is cruciaal en lijkt met de invloed van sociale media, criminaliteit en polarisatie steeds complexer te worden. Jongerenwerkers worden als essentiële professionals gezien om jongeren binnen deze context te bereiken. Maar hoe zien jongeren dat zelf?

De focus op jongeren als veroorzakers of slachtoffers van sociale problemen die afgeremd of ondersteund moeten worden – preventie – gaat voorbij aan de veranderkracht én verandermacht van jongeren. Daarnaast gaat het voorbij aan het feit dat de maatschappelijke context ons vaak dwingt keuzes te maken over wie we wel en wie we niet zijn (Abdallah & Volman, 2023). Beleid zou niet zozeer de preventie van problemen bij jongeren centraal moeten stellen, dan wel de belevingswereld en de behoeften van opgroeiende jongeren in een complexe omgeving. Als jeugdigen vroegtijdig bij kind- en jongerenwerkers in beeld zijn en met hen in contact staan, kunnen zijn iet alleen ondersteund worden in hun normale ontwikkelopgaven, maar ook als het dreigt ‘mis’ te gaan. Bijvoorbeeld als zij zich enkel gezien en gehoord voelen door radicale groepen of als ze dreigen te vallen voor de verleidingen van criminaliteit. 
In dit kader is het schooljongerenwerk een mooie ontwikkeling. Naast jongerenwerk in de wijk of het jongerencentrum kiezen enkele gemeenten voor de aanwezigheid van jongerenwerkers op school. Zij maken op laagdrempelige wijze contact met jongeren en sluiten aan bij hun belevingswereld. Dat kan waardevol contact opleveren: de meeste jongeren zijn immers op school te vinden en de vraagstukken waarmee ze te maken krijgen, spelen onverminderd door binnen de schoolmuren.

Beschermende factoren
Effecten van de inzet van jongerenwerkers en schooljongerenwerkers zijn echter niet gemakkelijk te meten. Zo blijkt uit onder zoek rondom de transitie van de jeugdzorg dat we niet een-op-een kunnen stellen dat de inzet op preventieve ondersteuning ervoor zorgt dat de eigen kracht van betrokkenen wordt aangesproken (Andersson et al., 2023). Gelukkig laten de tussentijdse resultaten van projecten als Drop In, gefinancierd vanuit het programma Preventie met Gezag, voorzichtig zien dat jongerenwerkers een rol spelen als het gaat om het tegengaan van jeugdcriminaliteit (Wesseling et al., 2025). Jongerenwerkers richten zich op beschermende factoren doordat zij aansluiten bij jongeren, hun positieve alternatieven voor criminaliteit aanreiken en hen ondersteunen in het opbouwen van gezonde connecties met anderen.