Ouders zijn geen vrienden, geen collega’s en geen tegenstanders

Omschrijving

Samenwerken met ouders hoort bij het dagelijks werk in het onderwijs, maar verloopt niet altijd probleemloos. Verwachtingen kunnen uiteenlopen, emoties spelen een rol en de druk op scholen neemt toe. Onderwijsprofessionals bevinden zich daarbij regelmatig in een spanningsveld tussen beleidskaders, beschikbare ondersteuningsmogelijkheden en de behoeften van leerlingen en hun ouders. In deze complexe context vraagt professioneel handelen om meer dan ‘goed communiceren’.

Tijdens een voortgangsgesprek in groep 6 vertelt een leerkracht dat hij zich zorgen maakt over het leesniveau van Sam. In de klas krijgt Sam verlengde instructie en extra oefenmomenten, maar de vooruitgang blijft beperkt. De ouders reageren zichtbaar gespannen. Sams moeder zegt: ‘We oefenen thuis elke dag. We hebben recht op passende ondersteuning voor ons kind. Wat gaat de school concreet doen?’ Zijn vader vult aan: ‘We horen op andere scholen dat kinderen meteen extra begeleiding krijgen. Waarom duurt dit hier zo lang?’ De leerkracht voelt zich klem zitten. Hij weet dat de intern begeleider een wachtlijst heeft en dat het team heeft afgesproken eerst handelingsgericht in de groep te werken voordat externe ondersteuning wordt ingezet. Tegelijk ziet hij de onmacht en bezorgdheid van de ouders. Hij wordt voorzichtiger in zijn formuleringen en blijft vooral benoemen wat ‘nog onderzocht wordt’. Het gesprek eindigt zonder echte duidelijkheid of rust, met de afspraak om het over zes weken opnieuw te bespreken.
In deze korte interactie komen meerdere lagen samen: maatschappelijke verwachtingen over passend onderwijs, schoolafspraken over zorgstructuren en beschikbare capaciteit en een emotioneel beladen gesprek tussen ouder en professional. Wie dit alleen ziet als ‘veeleisend gedrag van ouders’, mist de onderliggende dynamiek op meerdere niveaus.

Waarom ouderbetrokkenheid niet genoeg is
De samenwerking tussen ouders en onderwijsprofessionals staat onder druk. Veranderingen in de samenleving, zoals een hardere toon in het contact, meer nadruk op rechten en klachten en hogere verwachtingen van scholen, zijn steeds vaker merkbaar in gesprekken tussen ouders en school. Tegelijk biedt het gangbare denken over ouderbetrokkenheid te weinig houvast om met deze spanningen om te gaan. Het richt zich vooral op wat ouders zouden moeten doen, terwijl het professionele handelen van onderwijsprofessionals vaak onderbelicht blijft. Tegen deze achtergrond schreven Naomi de Vries en ik het onlangs verschenen manifest Ouderbetrokkenheid is niet genoeg. Daarin laten wij zien dat ouderbetrokkenheid is uitgegroeid tot een breed en vaag begrip, en we pleiten daarom voor het nieuwe vak ‘parentagogiek’: het professionele vakmanschap dat nodig is om de samenwerking met ouders bewust, zorgvuldig en verantwoord vorm te geven, in het belang van kinderen.