Van weten naar doen

Omschrijving

De ambitie om integraal te werken met jeugdigen en gezinnen is groot, maar integraal werken blijkt geen eenvoudige opgave. Dit artikel, gebaseerd op onderzoek van het Landelijk Expertisenetwerk Integraal Werken met Jeugd en Gezin, belicht belangrijke thema’s, kennishiaten en vraagstukken voor praktijk, beleid en wetenschap. Integraal werken vraagt om gezamenlijke analyse, passende interprofessionele samenwerking en goed afgestemde organisatieprocessen. Het organiseren van integraal werken blijft kwetsbaar zolang dit leunt op tijdelijke projecten en bevlogen professionals. Structureel gezamenlijk monitoren en leren, met aandacht voor gedrag, cultuur en structuur, is noodzakelijk om duurzame en samenhangende ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen mogelijk te maken.

Mentale problemen van jeugdigen staan meestal niet op zichzelf, maar gaan vaak samen met bijvoorbeeld psychische klachten van ouders, problemen op school, opvoedproblemen in het gezin of financiële zorgen. Het streven naar integraal werken is daarom een logische ontwikkeling. Om binnen de jeugdhulp passende en samenhangende hulp te kunnen bieden, moet een gezamenlijke (verklarende) analyse worden gemaakt, waarbij de verschillende levensgebieden en contexten van jeugdigen en gezinnen worden meegenomen. 
Die gezamenlijke analyse is dan de basis voor een samenhangend ondersteuningsplan dat professionals van verschillende organisaties in staat moet stellen goed met elkaar samen te werken, om op deze manier met de jeugdige en het gezin samen het beoogde perspectief te bereiken.
Uit talloze inspectierapporten naar incidenten in de jeugdhulp, wetenschappelijke overzichtsstudies (zoals Nooteboom e.a., 2021 en Van Eck e.a., 2024), onze projecten en praktijkervaringen blijkt dat integraal samenwerken geen eenvoudige opgave is. Hoewel er al veel bekend is over wat goed en wat minder goed werkt in integraal werken, is de kennis versnipperd, richt onderzoek zich vaak op de lokale context en wordt met de onderzoeksresultaten onvoldoende gedaan in beleid en op de werkvloer.

Dit moet anders, dachten wij, onderzoekers die het initiatief hebben genomen tot het Landelijk Expertisenetwerk Integraal Werken met Jeugd en Gezin. In dit netwerk verbinden we ons, zodat we onze kennis en inzichten kunnen bundelen, verbreden en verdiepen, en richting kunnen geven aan het wetenschappelijk en maatschappelijk debat rondom integraal werken voor jeugd en gezin. Dit is belangrijk om te komen tot relevante inzichten die de praktijk echt vooruithelpen.