Warm aanbevolen

Omschrijving

Overal in ons land voeren leerlingen van groep 8 aan het eind van het schooljaar musicals op, waarmee ze hun basisschooltijd uitzwaaien. De even intrigerende als periculeuze verwikkelingen hierbij laat Sara de Monchy ons horen in de zevendelige podcast De rolverdeling. Die titel duidt op wat zich onvermijdelijk bij zo’n musical opdringt: wie komen met hoofdrollen in de spotlights, wie krijgen bij rolletjes-terzijde, hoe en door wie wordt dat bepaald? Het penibele is voorts – zoals deze podcast ons sterk onder de neus wrijft – dat zich onderwijl ook de advisering voor het vervolgonderwijs voltrekt, met al haar gevolgen voor de rollen die leerlingen in hun verdere leven kunnen spelen. De rolverdeling speelt zich af op en om een school in Vlaardingen met een zeer diverse populatie ‘waar de kinderen van de havendirecteur en de dokwerkers samen in één klas zitten’, zoals De Monchy het typeert. De hier op te voeren musical – Strandgasten – zal wel gekozen zijn door de juf van groep 8. Bij de rolverdeling is haar oordeel even doorslaggevend als bij de schooladvisering. Maar hoe en hoezeer spelen verwachtingen en wensen van ouders, en kinderen zelf, daarin mee?

De podcast gaat over de complexiteit van deze vraag. Daarvoor bedreef De Monchy een ware topvorm van participerende observatie. Haast een jaar lang verdiepte ze zich grondig in alles wat er omging, bij de musicalontwikkeling, de schooladvisering, tot en met de entree op vervolgscholen. Alle mogelijke gesprekken daarover woonde ze bij, op school, bij leerlingen thuis, op een schoolkamp: van kinderen met juf en ouders, van kinderen onderling, van juf met mentoren uit beoogd vervolgonderwijs. Ze diepte allerlei gegevens op over de sociaal-cultureel-economische achtergrond van kinderen. Bovendien voerde zij zelf vele individuele gesprekken met kinderen, die haar dingen toevertrouwden die ze anders niet durfden of wilden zeggen.

Sprekende voorbeelden
De zevendelige podcast behelst een wirwar van deze gesprekken. De verhalenstroom lijkt zo gecomponeerd, dat niemand direct valt te duiden in stereotypen van sociale klasse of schooladvies(verwachting): je hoort ‘van alles en nog wat’ over allerlei kinderen, uit hun eigen mond of die van hun juf of ouders. Dat komt voort uit verwikkelingen bij de rolverdeling in de musical – maar onderwijl komen aspecten van thuismilieu, klasse-achtergrond en schooladvisering ook steeds pregnanter ter sprake.
De vijf kinderen (en hun ouders) over wie we veruit het meest horen – Maud, Yahya, Anaya, Demy, Qing – zijn sprekende voorbeelden van de diversiteit in hun klas. Bij al hun verschillen zijn ze even enthousiast om zich op het podium te manifesteren, althans: sommigen waren dat al bij voorbaat – anderen ontdekten hun animo ervoor tegen allerlei klippen op. Intussen tracht hun juf, zowel bij de rolverdeling als de schooladvisering, touwtjes te knopen tussen haar eigen verwachtingen en wensen, die van de kinderen, en wat ouders daarbij al dan niet (kunnen of willen) ondersteunen.
Maud lijkt een makkie, met enige kanttekening. Krijgt naar ieders verwachting een hoofdrol, en vwo-advies, wel keihard voor alles werkend; ouders (vader hoge manager) stimuleren haar enthousiast – met bij behorende prestatiedruk. Wil geneeskunde studeren, hoogste cijfers nodig om (uit)loting te voorkomen, weet ze omdat moeder daar zelf drie keer voor uitlootte. Voelde zich bij vrienden uit klas soms lastig ‘anders’ (geprivilegieerd), maar is bij vwo-entree bedroefd hen kwijt te raken.