Werken aan een integraal aanbod voor het jonge kind

Omschrijving

In Nederlandse kindcentra werken professionals uit de kinderopvang, het onderwijs en jeugdhulp/-zorg in toenemende mate samen, zoals bij de overgang van kinderopvang naar school (1), van school naar buitenschoolse opvang (2), bij kinderen met speciale zorgbehoeften (3), en aan geïntegreerd beleid (4). Deze nieuwe context vereist nieuwe instrumenten om de interprofessionele samenwerking te monitoren voor zowel onderzoek als praktijk. In deze studie presenteren we de achtergrond en ontwikkeling van de Kindcentrum-scan. Een landelijke validatiestudie onder 46 locaties en 788 professionals liet zien dat in de ontwikkelde scan twee schalen te onderscheiden zijn, en dat de scan een goede interne consistentie had. De verschillende items van de scan hangen met elkaar samen. De resultaten ondersteunden verder de convergente validiteit van het nieuwe instrument: de scores van de scan, verkregen op basis van interviews met de directeur en/of manager, hingen positief samen met de samenwerking van diverse collega’s met andere pedagogische professionals uit school, opvang en jeugdhulp/-zorg uit een analyse van professionele netwerken.

In verschillende landen is er, in beleid en praktijk, een tendens naar een meer geïntegreerd aanbod voor jonge kinderen en hun ouders. Deze trend is ingegeven door een groeiend besef dat het huidige aanbod voor gezinnen met jonge kinderen gefragmenteerd is, met een grote afstand tussen kinderopvang, onderwijs en jeugdzorg. Deze aanpak is gericht op het bevorderen van de brede ontwikkeling en het bevorderen van kansengelijkheid vanaf jonge leeftijd (EU Council, 2019; Lazzari et al., 2020). Pedagogische professionals in verschillende Europese landen, inclusief Nederland, verkennen de samenwerking met professionals met een andere disciplinaire achtergrond om samen (meer) pedagogische continuïteit en een geïntegreerd pedagogisch aanbod te creëren.
De integrale(re) aanpak moet bijdragen aan soepele overgangen van voorschoolse educatie naar school, inhoudelijke aansluiting tussen school en buitenschoolse opvang, passende arrangementen voor kinderen met speciale behoeften in een reguliere setting, en meer afstemming tussen de lokale spelers in de reguliere setting van opvang en basisschool, inclusief professionals uit de jeugdzorg/ hulp (EU Council, 2019; Nores & Fernandez, 2018; Ooms et al., 2025). De integratie van diensten uit kinderopvang, basisonderwijs en/of jeugdhulp/-zorg met interprofessionele samenwerking op lokaal niveau is een relatief nieuw fenomeen in verschillende landen en is niet vanzelfsprekend (Bryson et al., 2015; Ooms et al., 2025).